info@debeer.nl
(013)-211 64 00

Actueel

Over ontduiken en ontwijken

//
Posted By
/
Comment0

De kranten stonden er dagen achtereen bol van: de Panama Papers. Dag na dag nieuwe onthullingen, het waren dan ook niet de geringsten wier namen openbaard werden. Sporters, politici, zakenlui en zelfs enkele mkb-ondernemers passeerden de revue. De begrippen belastingontduiking en belastingontwijking werden vaak door elkaar gebruikt, maar klopt dat wel?

Het antwoord op die vraag is eenvoudig: nee, ontduiking en ontwijking zijn principieel verschillende fenomenen. In de kern is het onderscheid helder, het is namelijk een kwestie van de wet toepassen. Belastingontduiking is hetzelfde als fraude, dit is het bewust ervoor zorgen dat men minder betaalt dan uit de toepassing van de wetgeving voortvloeit. Instrumenten om dit te bereiken zijn vaak het doen van onjuiste aangiften, het opstellen van valse stukken en in het niet melden van cruciale informatie.

Belastingontwijking is een veel breder fenomeen. Als je het ruim uitlegt, valt hier ook stoppen met roken hieronder, want daardoor hoeft men voortaan geen accijns meer te betalen. Of de aanschaf van een elektrische of hybride auto, leidend tot allerlei fiscale vrijstellingen of kortingen. En een emigratie naar een ander land, die ertoe leidt dat de pensioenuitkeringen voortaan vriendelijker belast worden.

Veelal doelt men met ontwijking echter niet hierop maar op andere voorbeelden, die dichter tegen belastingontduiking aanschurken. Bijvoorbeeld het zodanig vormgeven van een internationale concernstructuur dat rente op leningen binnen de groep in land X wordt afgetrokken tegen een vennootschapsbelastingtarief van 25% en in land Y wordt belast tegen 3%. Of dat er zoveel royaltybetalingen aan een buitenlandse groepsvennootschap in aftrek kunnen worden gebracht dat er in het land van de feitelijke bedrijfsactiviteiten nauwelijks nog winst overblijft.

Anders dan belastingontduiking is ontwijking niet illegaal en al helemaal niet strafbaar. Dat neemt niet weg dat je er allerlei morele oordelen over kan hebben. Bekend in dit verband (en eenvoudig te vinden op YouTube) is de hoorzitting die het Britse Lagerhuis op 12 november 2012 hield met woordvoerders van Starbucks, Amazon en Google. De voorzitster van de onderzoekscommissie, Margaret Hodge, sprak daar de inmiddels legendarische woorden: We are not accusing you of being illegal; we are accusing you of being immoral.

Dat klinkt stoer maar naar mijn mening geldt hier het gezegde dat als je een beschuldigende vinger uitsteekt, er ook drie vingers naar jezelf wijzen. Het is immers de Britse belastingdienst zelf die bij volle verstand onder meer met Starbucks een afspraak (ruling) heeft gemaakt waarin is vastgelegd welke royaltybetalingen aftrekbaar zijn van de in het VK belaste winst. En nog steeds proberen Britse ambassades en speciale teams bedrijven uit de hele wereld te lokken om zich in het Verenigd Koninkrijk te vestigen omdat daar de fiscale regels zo gunstig zijn. Daarbij gaat het dan niet om echte bedrijfsactiviteiten (‘rokende schoorstenen’) maar om doorstroomvennootschappen, (tussen)holdings en dergelijke. Op z’n Van Gaals zouden we mevrouw Hodges dan ook kunnen antwoorden dat the pot is accusing the kettle… Het beste antwoord op ongewenste belastingontwijking is mijns inziens dan ook niet politieke ketelmuziek maar betere wetten en stoppen met het werven van bedrijven met oneigenlijke fiscale lokkertjes.

Met de term fair share is het al niet beter gesteld. Politici en maatschappelijke organisaties bedienen zich van dat begrip om aan te geven dat elk bedrijf een eerlijke belastingbijdrage moet leveren in alle landen waar het gevestigd is. Dat vind ik ook redelijk, maar daar kan je geen belastingstelsel op bouwen. Een overheid die dat wil bereiken moet goede wetten maken en die vervolgens handhaven. Een moreel beroep op ondernemingen om ‘hun deel’ bij te dragen leidt er hooguit toe dat bedrijven die afhankelijk zijn van de gunst van het publiek (zoals Starbucks) alsnog ‘vrijwillig’ belasting afdragen. Dat is een zwaktebod, belastingheffing moet gebaseerd zijn op de wet en niet op de vrees voor imagoschade.

 

wilv

Wil Vennix, fiscaal vennoot bij De Beer Accountants & Belastingadviseurs, heeft tot en met 2013 een fiscale column geschreven in Brabants Dagblad en de andere Wegener-dagbladen. Wil is verder voorzitter van het Register Belastingadviseurs (de grootste beroepsvereniging voor fiscaal adviseurs van Nederland) en redactielid van twee fiscale vaktijdschriften.